Thử tìm hiểu về các bản đồ Việt Nam thông qua Google

Hôm nay tự nhiên Mr.iGIS lại có hứng thú muốn làm một nghiên cứu nho nhỏ về các bản đồ nước Việt Nam chúng ta trên internet thông qua bộ máy tìm kiếm Google Image. Mr.iGIS đặt ra câu hỏi nghiên cứu sau:

- Những chủ đề gì của các bản đồ về Việt Nam phổ biến nhất trên internet? Liệu những chủ đề này có phong phú như các bản đồ về nước Mỹ trên internet không?

- Những website nào đang đăng tải những bản đồ về Việt Nam đó? Liệu mức độ tin cậy của những website này như thế nào so với những website đang đăng tải các bản đồ về Mỹ?

Trước khi thực hiện, Mr.iGIS muốn giới thiệu nhanh về một số khái niệm. Bản đồ là thể hiện đồ họa một hoặc một vài khía cạnh nào đó của thế giới thực (Slocum et al. 2009). Theo trường phái hậu hiện đại (postmodernism) thì bản đồ luôn mang tính chủ quan của một cá nhân hoặc một tập thể tạo ra nó. Và đó cũng là lý do tại sao bản đồ phải luôn luôn có chủ đề và tác giả.

Bản đồ chia ra thành 2 loại chính: bản đồ tham khảo tổng quát (general-reference map) và bản đồ chuyên đề (thematic map). Nhiệm vụ chính của bản đồ tham khảo tổng quát (ví dụ như bản đồ hành chính, bản đồ giao thông) là thể hiện vị trí địa lý (spatial location) của sự vật, hiện tượng. Trong khi đó, bản đồ chuyên đề (ví dụ như bản đồ phân bố dân cư, bản đồ phân bố nhiệt độ) tập trung phản ánh sự phân bố không gian (spatial pattern) của sự vật, hiện tượng. Do đó, bản đồ chuyên đề thường được sử dụng không những để xác định vị trí mà còn để nghiên cứu, so sánh cấu trúc không gian của sự vật, hiện tượng.

Để trả lời những câu hỏi nghiên cứu trên, Mr.iGIS sử dụng bộ máy tìm kiếm Google Image. Để tìm các bản đồ về Việt Nam, Mr.iGIS sử dụng từ khóa "ban do Viet Nam" và bản đồ về Mỹ với từ khóa "US maps". Mr.iGIS chỉ khảo sát các bản đồ tìm được ở trang đầu tiên của Google Image. Các bản đồ thể hiện một phần nước Việt Nam hoặc một phần nước Mỹ không được xem xét. Ngày thực hiện tìm kiếm là ngày 5/12/2010.

Những chủ đề gì của các bản đồ về Việt Nam phổ biến nhất trên internet?

Kết quả tìm kiếm các bản đồ về Việt Nam đa số là các bản đồ tham khảo tổng quát. Trong đó bao gồm các bản đồ ranh giới vùng, tỉnh, và vị trí các địa điểm du lịch trên khắp cả nước. Số lượng các bản đồ chuyên đề quá ít ỏi. Bản đồ chuyên đề có thể tìm thấy bao gồm bản đồ về khí hậu và bản đồ phân bố động đất.

Nhìn chung là các bản đồ Việt Nam trên internet thiếu về lượng và chất. Số lượng bản đồ thiếu đến mức không đủ để lấp đầy kết quả tìm kiếm trên trang đầu tiên của Google Image. Do đó, nhiều kết quả không liên quan cũng được liệt kê.

Sự thiết hụt về chất của các bản đồ Việt Nam trên internet thể hiện ở chỗ quá ít bản đồ chuyên đề. Nếu có thì chủ đề cũng chỉ tập trung vào điều kiện địa lý tự nhiên mà chưa quan tâm đến các vấn đề môi trường, kinh tế và xã hội. Ngoài ra, đơn vị không gian (spatial unit/enumeration unit) của các bản đồ này chủ yếu là tỉnh. Hầu như không có bản đồ nào ở cấp phường xã. Việc sử dụng đơn vị thống kê cấp tỉnh làm giảm đáng kể chất lượng các nghiên cứu về sự phân bố không gian của sự vật, hiện tượng thông qua việc sử dụng bản đồ.

Liệu những chủ đề này có phong phú như các bản đồ về Mỹ trên internet không?

Ngược với kết quả tìm kiếm các bản đồ về Việt Nam, kết quả tìm kiếm các bản đồ về nước Mỹ chiếm toàn bộ trang đầu tiên của Google Image. Trong đó đa số là các bản đồ chuyên đề. Bản đồ tham khảo tổng quát bao gồm bản đồ ranh giới vùng, state, county, và cả census block. Chủ đề của các bản đồ chuyên đề về nước Mỹ rất rộng và bao gồm từ điều kiện tự nhiên đến môi trường, kinh tế, và xã hội. Một số ví dụ (*):

Điều kiện tự nhiên

- The Geographic Face of the Nation - Land Cover
- Total Precipitation

Môi trường/Năng lượng

- Biomass Resources Available in the United States
- Direct Normal Solar Radiation
- Environmental Indicator Determinations
- U.S. carbon footprints
- Western United States Geothermal Resources
- Western United States Solar Insolation Map
- Wind Resource Map for the US

Kinh tế

- GDP Maps

Xã hội

- Largest Ancestry: 2000
- Map of Language Families
- Top Business Schools in USA
- US Ethnic Groups
- West Nile Virus Map

Ngoài ra, sự phong phú của các bản đồ chuyên đề cho nước Mỹ còn thể hiện ở chỗ trong kết quả tìm kiếm có cả bản đồ thể hiện sự biến động theo thời gian của các điểm nóng về thiên tai (US disaster hotspots) hay là bản đồ xu hướng béo phì của người trưởng thành ở Mỹ (Obesity Trends Among U.S. Adults).

Những website nào đang đăng tải những bản đồ về Việt Nam? Liệu mức độ tin cậy của những website này như thế nào so với những website đang đăng tải các bản đồ về Mỹ?

Các website chính đăng tải các bản đồ Việt Nam theo kết quả tìm kiếm của Google Image bao gồm:

- agu.edu.vn
- bandotranhanh.vn
- cauduongbkdn.com
- dongnaicuulong.gov
- netdepviet.vn
- tourdulich.com
- tuanvietnam.vietnamnet.vn
- welcometravelvietnam.com

Trong khi đó, các website chính đăng tải các bản đồ của Mỹ là:

- cia.gov
- energy.gov
- nasa.gov
- nationalatlas.gov
- usgs.gov

- *.edu

- newscientist.com
- mapsofworld.com
- worldmapsonline.com
- usnews.com

Như vậy tức là trên internet không những thiếu về số lượng và chất lượng mà còn thiếu cả độ tin cậy của các bản đồ Việt Nam vì hầu hết các website đăng tải chúng nếu không là báo điện tử hay blog cá nhân thì là những forum hay một website chưa đủ mạnh để đảm bảo độ tin cậy của thông tin cấp quốc gia. Trong khi đó, các website chính đăng tải bản đồ của Mỹ có nguồn gốc của chính phủ (*.gov), trường đại học (*.edu), hoặc công ty/tập đoàn lớn (*.com).

Kết quả tìm kiếm "ban do Viet Nam" còn cho một kết quả khá khôi hài. Đó là kết quả "Bản đồ nhan sắc thế giới - Hy vọng Diễm Hương giúp Việt Nam tăng hạng". Mr.iGIS không rõ là những kết quả tìm kiếm tiếp theo cho từ khóa "US maps" có bao gồm nội dung "thú vị" như vậy cho Mỹ hay không.

Mr.iGIS thực hiện nghiên cứu này nhằm để nhắn gửi đến mọi người, đặc biệt là những nhà nghiên cứu trẻ và các bạn sinh viên rằng chúng ta còn cần nhiều nghiên cứu để giúp nâng cao đời sống người dân, để "sánh vai cùng các cường quốc năm châu". Tất cả mọi người nên cố gắng làm nghiên cứu bất kể lớn hay nhỏ. Chúng ta cũng cần lưu ý rằng thật thà là một đức tính cần thiết của một người làm nghiên cứu. Sao chép kết quả nghiên cứu là một điều cấm kỵ.

Mr.iGIS nghĩ rằng:

- Dữ liệu hiện hữu cần được khai thác triệt để cho những nghiên cứu về môi trường, kinh tế, và xã hội;
- Những nghiên cứu mới cần lưu ý xây dựng bổ sung dữ liệu;
- Dữ liệu, thành quả của các nghiên cứu, cần được công bố để làm tiền đề cho những nghiên cứu tiếp theo;
- Kết quả nghiên cứu cần được công bố rộng rải đến mọi tầng lớp người dân, những người cần phải được hưởng thụ thành quả nghiên cứu;
- Ngăn chặn những nghiên cứu lặp lại hoặc copy từ nghiên cứu khác để tránh lãng phí tài nguyên.

Hy vọng trong tương lai không xa, Google Image sẽ cho thật nhiều những bản đồ thú vị về Việt Nam của chúng ta.

(*) Mr.iGIS không dịch tên các bản đồ để đảm bảo ý nghĩa nguyên gốc của bản đồ.

-------------
Mr.iGIS