Các thành phần của một bản đồ

Lần trước, Mr.iGIS đã cùng các bạn tìm hiểu về các bản đồ Việt Nam thông qua bộ máy tìm kiếm Google. Chúng ta có thể cùng đồng ý rằng bản đồ đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu vị trí và sự phân bố không gian và thời gian của các sự vật hiện tượng. Vậy một bản đồ cần có những thành phần gì để có thể truyền tải được đầy đủ thông tin cần thiết? Chúng ta cùng bản về vấn đề này trong bài viết dưới đây.


Bản đồ là thể hiện đồ họa một hoặc một vài khía cạnh nào đó của thế giới thực (Slocum et al. 2009). Theo trường phái hậu hiện đại (postmodernism) thì bản đồ luôn mang tính chủ quan của một cá nhân hoặc một tập thể tạo ra nó. Và đó cũng là lý do tại sao bản đồ phải luôn luôn có chủ đề và tác giả.

Một bản đồ hoàn chỉnh thì cần có đầy đủ những thành phần chính để có thể truyền tải được đầy đủ thông tin cần thiết. Đồng thời, các thành phần bản đồ giúp người xem hiểu được mức độ sai lệch và những giới hạn nhất định của bản đồ. Các thành phần của một bản đồ gồm: frame line và neat line, mapped area, inset, title và subtitle, legend, data source, scale, và orientation (*). Theo thứ tự đó thì frame line có kích thước lới nhất và orientation là thành phần có kích thước nhỏ nhất. Do đó, khi thành lập bản đồ, frame line cần được đặt trước rồi mới đến các thành phần khác, và cuối cùng là thành phần orientation.

Frame line và neat line. Mặc dù bất kỳ bản đồ nào cũng cần có frame line, neat line thì có khi không cần thiết. Frame line xác định phạm vi toàn bộ bản đồ và đóng khung tất cả các thành phần bản đồ khác. Không có một thành phần bản đồ nào nằm bên ngoài frame line. Neat line sử dụng để xác định phạm vị thể hiện bản đồ chính và không bao gồm các thành phần bản đồ khác.

Mapped area là nơi thể hiện bản đồ chính. Mapped area càng lớn càng tốt nhưng không được quá lớn.

Inset là bản đồ phụ thể hiện thông tin phụ trợ cho bản đồ chính.

Title và subtitle là tiêu đề và phụ đề của một bản đồ. Title được sử dụng để mô tả chủ đề của bản đồ. Subtitle được sử dụng để giải thích rõ thêm tiêu đề.

Legend là chú thích của bản đồ. Legend định nghĩa tất cả các biểu tượng sử dụng trong bản đồ. Cần lưu ý rằng các biểu tượng trong legend phải trùng khớp với các biểu tượng sử dụng trong bản đồ chính. Lỗi không trùng khớp có thể xảy ra nếu trong ArcMap bạn chuyển đổi (convert) legend sang graphic để hiệu chỉnh. Khi legend được chuyển đổi sang graphic thì sẽ không tự động cập nhật biểu tượng trong bản đồ chính.

Data source là dòng mô tả nguồn dữ liệu sử dụng trong bản đồ. Đối với dữ liệu nền như đường giao thông hay ranh giới hành chính thì không cần ghi nguồn.

Scale thể hiện tỉ lệ bản đồ. Tỉ lệ bản đồ đóng vai trò quan trọng không những trong tính toán kích thước mà còn trong việc thể hiện mức độ chi tiết của bản đồ. Thông thường thì thước tỉ lệ (bar scale) được yêu chuộng hơn và lưu ý là giá trị trên thước tỉ lệ cần được làm tròn.

Orientation thể hiện hướng Bắc của bản đồ. Trong trường hợp hướng Bắc của bản đồ không trùng với hướng thẳng lên thì cần phải sử dụng mũi tên chỉ hướng Bắc.

Dưới đây là bố cục thông thường của một bản đồ.



(*) Mr.iGIS không dịch tên của các thành phần bản đồ vì đây là những từ ngữ các bạn sẽ thấy trong menu Insert của ArcMap.

-------------
Mr.iGIS